{"id":1168,"date":"2014-07-12T20:55:15","date_gmt":"2014-07-12T20:55:15","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=1168"},"modified":"2014-07-12T20:55:15","modified_gmt":"2014-07-12T20:55:15","slug":"ne-akullnajat-e-perjetshme-zbulohet-nje-virus-i-jashtezakonshem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2014\/07\/ne-akullnajat-e-perjetshme-zbulohet-nje-virus-i-jashtezakonshem\/","title":{"rendered":"N\u00eb akullnajat e p\u00ebrjetshme, zbulohet nj\u00eb virus i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb Siberi \u00ebsht\u00eb zbuluar nj\u00eb virus gjigand q\u00eb ka ruajtur aft\u00ebsit\u00eb e tij jetike p\u00ebr 30 mij\u00eb vjet me radh\u00eb\u2026 Ky zbulim \u00ebsht\u00eb frut i bashk\u00ebpunimit shkencor franko-rus. Virusi u pag\u00ebzua me termin Pithovirus sibericum. Emri fillestar rrjedh nga fjala greke &#8220;pithos&#8221;, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb qyp. K\u00ebshtu quheshin n\u00eb lasht\u00ebsi qypat ku mbahej vera. Sipas legjendave, pik\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb qyp t\u00eb atill\u00eb jetonte filozofi Diogjen. P\u00ebrmasat e kapsidit t\u00eb pitovirusit arrijn\u00eb n\u00eb 1,5 mkm, dometh\u00ebn\u00eb 0,5 mkm m\u00eb shum\u00eb se pandoravirusi, me t\u00eb cilin ka shum\u00eb gjera t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, porse ky i fundit ekziston vet\u00ebm prej 600 mij\u00eb vjet\u00ebsh. Shkenc\u00ebtar\u00ebt mendojn\u00eb se virusi gjigand \u00ebsht\u00eb i nj\u00eb familjeje t\u00eb p\u00ebraf\u00ebrt me amebat parazitare, megjith\u00ebse n\u00eb DNK e tij shkenc\u00ebtar\u00ebt zbuluan nj\u00eb sasi t\u00eb madhe element\u00ebsh t\u00eb pakodifikuar. Pik\u00ebrisht me ndihm\u00ebn e amebave, u zbulua se virusi i ri, pas gjumit t\u00eb gjat\u00eb letargjik, \u00ebsht\u00eb ende aktiv. Amebat i marrin pitoviruset si bakterie dhe, kur virusi ndodhet brenda, ajo b\u00ebhet viktim\u00eb dhe si nj\u00ebfar\u00eb inkubatori p\u00ebr t\u00eb riprodhuar &#8220;pjes\u00eb&#8221; virusi. Del se ameba e akullnajave siberiane e cila ka nj\u00eb mosh\u00eb mbi 30 mij\u00eb vje\u00e7are, u reziston egavirusve, q\u00eb parazitojn\u00eb p\u00ebrbrenda amebave. Me zbulimin e atyre viruseve, &#8220;lind frika&#8221; se n\u00eb kushtet kur klima mund t\u00eb ngrohet, ato viruse mund t\u00eb shtohen dhe asnj\u00eb nuk e di se \u00e7\u2019mund t\u00eb b\u00ebhet me to. Ka mendime se n\u00eb ato kushte, viruset e porsazbuluara mund t\u00eb zhduken vetvetiu, por edhe mund t\u00eb ambientohen dhe t\u00eb gjejn\u00eb terren t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb vazhduar jet\u00ebn dhe p\u00ebr t&#8217;u shtuar. Por, edhe tani ka plot rreziqe p\u00ebr p\u00ebrhapjen e atyre virusve: Nj\u00eb nga ato jan\u00eb modelet e mineraleve q\u00eb nxirren me an\u00ebn e sondave nga thell\u00ebsia e akujve, s\u00eb bashku me t\u00eb cilat mund t\u00eb dalin n\u00eb sip\u00ebrfaqe edhe viruset.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb Siberi \u00ebsht\u00eb zbuluar nj\u00eb virus gjigand q\u00eb ka ruajtur aft\u00ebsit\u00eb e tij jetike p\u00ebr 30 mij\u00eb vjet me radh\u00eb\u2026 Ky zbulim \u00ebsht\u00eb frut i bashk\u00ebpunimit shkencor franko-rus. Virusi u pag\u00ebzua me termin Pithovirus sibericum. Emri fillestar rrjedh nga fjala greke &#8220;pithos&#8221;, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb qyp. K\u00ebshtu quheshin n\u00eb lasht\u00ebsi qypat ku mbahej vera. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[132,133],"class_list":["post-1168","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-enciklopedi","tag-ne-akullnajat-e-perjetshme","tag-zbulohet-nje-virus-i-jashtezakonshem"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1168","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1168"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1168\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1168"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1168"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1168"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}