{"id":11669,"date":"2016-01-11T15:30:38","date_gmt":"2016-01-11T14:30:38","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=11669"},"modified":"2016-01-11T13:05:42","modified_gmt":"2016-01-11T12:05:42","slug":"lusi-paraadhesja-jone-me-e-lashte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2016\/01\/lusi-paraadhesja-jone-me-e-lashte\/","title":{"rendered":"Lusi, paraadh\u00ebsja jon\u00eb m\u00eb e lasht\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>15<\/p>\n<p>Mbase e vut\u00eb re q\u00eb Google, m\u00eb 24 n\u00ebntor, festoi 41 vjetorin e zbulimit t\u00eb \u201cLusit\u201d. Ky \u00ebsht\u00eb emri q\u00eb i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb koleksioni kockash t\u00eb fosilizuara, q\u00eb dikur p\u00ebrb\u00ebnin skeletin e nj\u00eb paraardh\u00ebseje nga specia Australopithecus afarensis, e cila ka jetuar n\u00eb Etiopi 3.2 milion\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Zbulimi i Lusit u b\u00eb fillimisht n\u00eb vitin 1973 dhe 40% e skeletit t\u00eb saj u gjend i plot\u00eb, n\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb grushti fosilesh t\u00eb d\u00ebmtuara, si\u00e7 ndodh zakonisht n\u00eb gjetjet e k\u00ebsaj periudhe. Shpejt, mbas g\u00ebrmimeve, u b\u00eb e dukshme se Lusi ishte nj\u00eb nga fosilet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb ishin zbuluar ndonj\u00ebher\u00eb, kur studiuesit pan\u00eb se ajo i p\u00ebrkiste nj\u00eb specieje t\u00eb panjohur m\u00eb par\u00eb. Ja, disa gj\u00ebra q\u00eb ju nuk dini p\u00ebr k\u00ebt\u00eb zbulim:<\/p>\n<ol>\n<li><em> Lusi u quajt k\u00ebshtu sipas k\u00ebng\u00ebs s\u00eb Bit\u00ebllsave \u201cLusi n\u00eb qiell me diamant\u00eb\u201d. <\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Pasi b\u00ebri k\u00ebt\u00eb gjetje historike, paleoantropologjisti Donald Xhohanson, u kthye n\u00eb kampin ku q\u00ebndronte me ekipin e tij. Ai vuri atje nj\u00eb kaset\u00eb t\u00eb Bit\u00ebllsave dhe, kur doli k\u00ebnga n\u00eb fjal\u00eb, nj\u00ebri nga pjes\u00ebtar\u00ebt tha se duhet ta quanin skeletin Lusi. \u201cPapritmas, ajo u kthye n\u00eb nj\u00eb njeri t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb\u201d, tha Xhohansoni n\u00eb BBC.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><em> Lusi ecte me trupin drejt. <\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Nj\u00eb nga gj\u00ebrat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Lusit ishte m\u00ebnyra se si ajo ecte. Duke studiuar kockat e saj, n\u00eb ve\u00e7anti, struktur\u00ebn e gjurit dhe kurb\u00ebn e shtyll\u00ebs kurrizore, shkenc\u00ebtar\u00ebt qen\u00eb t\u00eb aft\u00eb t\u00eb zbulonin se ajo e kishte kaluar pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb jet\u00ebs duke ecur me dy k\u00ebmb\u00eb, nj\u00eb tipar i theksuar njer\u00ebzor.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><em> Askush nuk e di si ka vdekur. <\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Nja dy t\u00eb dh\u00ebna q\u00eb kemi p\u00ebr shkakun e vdekjes s\u00eb Lusit vet\u00ebm mund t\u00eb p\u00ebrjashtojn\u00eb ndonj\u00eb arsye, n\u00eb vend q\u00eb ta konfirmojn\u00eb. N\u00eb skeletin e saj nuk u gjet\u00ebn gjurm\u00eb dh\u00ebmb\u00ebsh, gj\u00eb q\u00eb tregon se nuk \u00ebsht\u00eb vrar\u00eb, apo ngr\u00ebn\u00eb nga kafsh\u00ebt pasi ka vdekur. Ka nj\u00eb shenj\u00eb dh\u00ebmbi nga nj\u00eb mishngr\u00ebn\u00ebs n\u00eb maj\u00eb t\u00eb kock\u00ebs s\u00eb saj pubike, por nuk dihet n\u00ebse ka ndodhur para se t\u00eb vdiste, apo pas.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><em> Lusi aktualisht ndodhet n\u00eb Etiopi, af\u00ebr vendit ku u gjet.<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Skeleti \u00ebsht\u00eb i fshehur nga publiku, n\u00eb nj\u00eb kasafort\u00eb t\u00eb posa\u00e7me p\u00ebr t\u00eb, n\u00eb Muzeun Komb\u00ebtar t\u00eb Etiopis\u00eb, n\u00eb Adis Abeba. Vet\u00ebm nj\u00eb kopje prej all\u00e7ie e skeletit t\u00eb saj mund t\u00eb shihet nga publiku. Megjithat\u00eb, skeletit t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb iu b\u00eb nj\u00eb turne n\u00eb SHBA nga viti 2007-2013, pavar\u00ebsisht frik\u00ebs se mund t\u00eb d\u00ebmtohej. Disa kopje t\u00eb tjera prej all\u00e7ie ndodhen n\u00eb muze t\u00eb tjera n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb.<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><em> Ajo ishte mjaft e shkurt\u00ebr<\/em><\/li>\n<\/ol>\n<p>Australopithecus afarensis mund t\u00eb ken\u00eb ecur drejt dhe t\u00eb dukeshin n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb mase si njer\u00ebz, po ata ishin shum\u00eb m\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr sesa jemi ne sot. Lusi ishte nj\u00eb vajz\u00eb e re, q\u00eb e kishte arritur mosh\u00ebn e pjekuris\u00eb, kishte nj\u00eb gjat\u00ebsi prej vet\u00ebm 1 met\u00ebr e 10 centimetra dhe peshonte afro 29 kilogram\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>15 Mbase e vut\u00eb re q\u00eb Google, m\u00eb 24 n\u00ebntor, festoi 41 vjetorin e zbulimit t\u00eb \u201cLusit\u201d. Ky \u00ebsht\u00eb emri q\u00eb i \u00ebsht\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb koleksioni kockash t\u00eb fosilizuara, q\u00eb dikur p\u00ebrb\u00ebnin skeletin e nj\u00eb paraardh\u00ebseje nga specia Australopithecus afarensis, e cila ka jetuar n\u00eb Etiopi 3.2 milion\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb. Zbulimi i Lusit u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":11670,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-11669","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11669","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11669"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11669\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11669"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}