{"id":11129,"date":"2015-11-20T12:30:40","date_gmt":"2015-11-20T11:30:40","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=11129"},"modified":"2015-11-19T12:37:16","modified_gmt":"2015-11-19T11:37:16","slug":"te-reja-gjendet-nje-shkak-tjeter-i-anoreksise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/11\/te-reja-gjendet-nje-shkak-tjeter-i-anoreksise\/","title":{"rendered":"T\u00eb reja: Gjendet nj\u00eb shkak tjet\u00ebr i anoreksis\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Shkenc\u00ebtar\u00ebt njohin tashm\u00eb shum\u00eb detaje t\u00eb anoreksis\u00eb nervore, nj\u00eb s\u00ebmundje psikologjike q\u00eb karakterizohet nga frika ekstreme e shtimit n\u00eb pesh\u00eb. N\u00eb fakt, ata q\u00eb vuajn\u00eb prej saj, p\u00ebrve\u00e7se han\u00eb sasi t\u00eb pakta ushqimi, evitojn\u00eb ushqimet me yndyr\u00eb dhe kufizojn\u00eb sasin\u00eb e kalorive q\u00eb marrin. Ajo q\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt nuk e din\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb se pse njer\u00ebzit me anoreksi nervore zgjedhin k\u00ebto lloj ushqimesh&#8230;<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Koh\u00ebt e fundit, shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb eksploruar m\u00ebnyr\u00ebn si reagon truri i njer\u00ebzve me anoreksi nervore kur sheh ushqime. Ata, gjithashtu, kan\u00eb filluar t\u00eb shohin se \u00e7far\u00eb ndodh kur k\u00ebtyre njer\u00ebzve u vihen p\u00ebrpara lloje t\u00eb ndryshme ushqimesh.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb nj\u00eb studimi t\u00eb publikuar n\u00eb gazet\u00ebn \u201cNature Neuroscience\u201d, nj\u00eb grup studiuesish njujorkez\u00eb kan\u00eb filluar t\u00eb zgjidhin paz\u00ebllin se \u00e7far\u00eb ndodh n\u00eb trurin e anoreksik\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt, megjith\u00ebse trupi i tyre ka munges\u00eb dhjami, zgjedhin vazhdimisht ushqime me pak yndyr\u00eb. Ata gjet\u00ebn nj\u00eb lidhje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme nd\u00ebrmjet aktivitetit n\u00eb dy zona t\u00eb trurit, t\u00eb cilat, te nj\u00eb person i sh\u00ebndetsh\u00ebm punojn\u00eb s\u00eb bashku p\u00ebr t\u00eb shp\u00ebrblyer personin q\u00eb ka zgjedhur ushqime kalorike, q\u00eb duket se kan\u00eb shum\u00eb yndyr\u00eb dhe shije, si donatset (lloj petullash rrumbullake). Te njer\u00ebzit me anoreksi nervore, ky aktivitet mund t\u00eb veproj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt, duke shp\u00ebrblyer personin pse ka zgjedhur ushqime me pak yndyr\u00eb, si karota.<\/p>\n<p>Te njer\u00ebzit me anoreksi, studiuesit pan\u00eb m\u00eb shum\u00eb aktivitet n\u00eb zon\u00ebn e trurit t\u00eb lidhur me sjelljen e zakonshme, gj\u00eb q\u00eb tregonte se \u201czgjedhjet\u201d e tyre ishin m\u00eb shum\u00eb rezultat i shprehive t\u00eb ngulitura, sesa i nj\u00eb vendimi t\u00eb ekuilibruar, si\u00e7 ndodhte te njer\u00ebzit e sh\u00ebndetsh\u00ebm. Studime t\u00eb m\u00ebparshme kishin treguar nj\u00eb lidhje mes k\u00ebsaj zone t\u00eb trurit, t\u00eb quajtur dorsal striatum, me sjelljet e quajtura t\u00eb pap\u00ebrshtatshme.<\/p>\n<p>P\u00ebr studimin e tyre, shkenc\u00ebtar\u00ebt u bazuan te dy grupe grash, 21 prej t\u00eb cilave kishin qen\u00eb n\u00eb spital me anoreksi nervore dhe 21, t\u00eb sh\u00ebndetshme. T\u00eb gjitha ato ishin t\u00eb mosh\u00ebs 16-39 vje\u00e7. Studiuesit vrojtuan sjelljen e tyre p\u00ebrgjat\u00eb dy dit\u00ebve. N\u00eb dit\u00ebn e par\u00eb, t\u00eb gjitha pjes\u00ebmarr\u00ebset h\u00ebngr\u00ebn t\u00eb nj\u00ebjtin ushqim standard. N\u00eb dit\u00ebn e dyt\u00eb, atyre iu dha i nj\u00ebjti ushqim, por u lejuan t\u00eb zgjidhnin se cilin ushqim donin p\u00ebr zem\u00ebr. Zgjedhjet varionin nga ushqime me pak yndyr\u00eb, si karotat, tek ato me shum\u00eb yndyr\u00eb, si donatset. Gjat\u00eb zgjedhjes s\u00eb ushqimeve, pjes\u00ebmarr\u00ebseve iu b\u00eb nj\u00eb skaner truri, k\u00ebshtu q\u00eb studiuesit mund t\u00eb vrojtonin aktivitetin e trurit nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb b\u00ebnin zgjedhjen e tyre. T\u00eb dyja grupet treguan nj\u00eb nivel t\u00eb lart\u00eb aktiviteti trunor nd\u00ebrmjet dy zonave t\u00eb trurit gjat\u00eb faz\u00ebs s\u00eb marrjes s\u00eb vendimeve. K\u00ebto zona ishin dorsal striatum dhe dorsolateral prefrontal cortex, e cila luan nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb ruajtjen e kujtes\u00ebs.<\/p>\n<p>Ashtu si pritej, pjes\u00ebmarr\u00ebset me anoreksi zgjodh\u00ebn ushqime me pak yndyr\u00eb m\u00eb shpesh se njer\u00ebzit e sh\u00ebndetsh\u00ebm. Megjithat\u00eb, m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme ishte ajo q\u00eb u vu re m\u00eb pas: Te njer\u00ebzit e sh\u00ebndetsh\u00ebm u vu re nj\u00eb aktivitet i shtuar mes dy zonave kur ata zgjidhnin ushqime me shum\u00eb yndyr\u00eb, si donatset. Te njer\u00ebzit anoreksik\u00eb, ky aktivitet dukej se ndodhte kur zgjidhnin ushqime me pak yndyr\u00eb. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, tek anoreksiket u vu re m\u00eb shum\u00eb aktivitet n\u00eb dorsal striatum, zona e trurit e lidhur me sjelljen e zakonshme.<\/p>\n<p>Njer\u00ebzit me anoreksi nervore shpesh kan\u00eb zakone shum\u00eb t\u00eb rrepta t\u00eb t\u00eb ngr\u00ebnit, t\u00eb cilat psikolog\u00ebt p\u00ebrpiqen t\u2019i korrigjojn\u00eb. N\u00ebse ky zakon vazhdon edhe pas trajtimit, ka m\u00eb shum\u00eb gjasa q\u00eb personi t\u2019i rikthehet m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb pash\u00ebndetshme t\u00eb t\u00eb ngr\u00ebnit. K\u00ebshtu, studiuesit duan t\u00eb kuptojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb arsyen neurologjike q\u00eb q\u00ebndron pas k\u00ebtyre zakoneve, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb gjejn\u00eb m\u00ebnyra t\u00eb reja p\u00ebr t\u00eb trajtuar s\u00ebmundjen.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Shkenc\u00ebtar\u00ebt njohin tashm\u00eb shum\u00eb detaje t\u00eb anoreksis\u00eb nervore, nj\u00eb s\u00ebmundje psikologjike q\u00eb karakterizohet nga frika ekstreme e shtimit n\u00eb pesh\u00eb. N\u00eb fakt, ata q\u00eb vuajn\u00eb prej saj, p\u00ebrve\u00e7se han\u00eb sasi t\u00eb pakta ushqimi, evitojn\u00eb ushqimet me yndyr\u00eb dhe kufizojn\u00eb sasin\u00eb e kalorive q\u00eb marrin. Ajo q\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt nuk e din\u00eb mir\u00eb \u00ebsht\u00eb se pse [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":11130,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-11129","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11129","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11129"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11129\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11130"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11129"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11129"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11129"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}