{"id":10831,"date":"2015-10-20T17:30:32","date_gmt":"2015-10-20T15:30:32","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=10831"},"modified":"2015-10-20T12:59:10","modified_gmt":"2015-10-20T10:59:10","slug":"muaji-i-lindjes-ndikon-te-semundjet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/10\/muaji-i-lindjes-ndikon-te-semundjet\/","title":{"rendered":"Muaji i lindjes ndikon te s\u00ebmundjet"},"content":{"rendered":"<p>Lum si ata q\u00eb kan\u00eb lindur n\u00eb maj! Nj\u00eb studim i ri ka treguar se t\u00eb lindurit n\u00eb k\u00ebt\u00eb muaj kan\u00eb m\u00eb pak mund\u00ebsi t\u00eb s\u00ebmuren. Kjo nuk ka lidhje me horoskopin! K\u00ebt\u00eb gj\u00eb e ka konfirmuar nj\u00eb studim serioz, i kryer nga universiteti i Kolumbias, SHBA, n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb metode p\u00ebrllogaritjeje q\u00eb lidh muajin e lindjes dhe rrezikun e s\u00ebmundjeve t\u00eb ndryshme. Edhe nj\u00eb studim tjet\u00ebr i m\u00ebparsh\u00ebm kishte treguar se stina e lindjes ndikonte n\u00eb sjellje dhe humor, por tani \u00ebsht\u00eb sh\u00ebndeti ai q\u00eb ka t\u00ebrhequr v\u00ebmendjen e studiuesve. K\u00ebta t\u00eb fundit kan\u00eb p\u00ebrdorur nj\u00eb lloj algoritmi p\u00ebr t\u00eb ekzaminuar t\u00eb dh\u00ebnat mjek\u00ebsore t\u00eb banor\u00ebve t\u00eb Nju Jorkut dhe kan\u00eb zbuluar se 55 s\u00ebmundje jan\u00eb t\u00eb lidhura drejtp\u00ebrdrejt me muajin e lindjes.<br \/>\nN\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, studimi ka treguar se f\u00ebmij\u00ebt e lindur n\u00eb maj kishin rrezikun m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb s\u00ebmundjeve, nd\u00ebrsa ata t\u00eb lindur n\u00eb tetor, rrezikun m\u00eb t\u00eb lart\u00eb. Rreziku i astm\u00ebs \u00ebsht\u00eb m\u00eb i lart\u00eb te t\u00eb lindurit n\u00eb korrik dhe tetor, nd\u00ebrsa ata q\u00eb lindin n\u00eb n\u00ebntor, rrezikohen m\u00eb shum\u00eb nga ADHD (sindroma e munges\u00ebs s\u00eb v\u00ebmendjes). F\u00ebmij\u00ebt e lindur n\u00eb mars rrezikoheshin m\u00eb shum\u00eb nga problemet e zemr\u00ebs, si insufi\u00e7ensa kardiake, aritmia, ose probleme me valvulat, nd\u00ebrsa n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, t\u00eb lindurit n\u00eb dim\u00ebr rrezikohen m\u00eb shum\u00eb nga problemet neurologjike.<br \/>\nStudimi i publikuar n\u00eb Gazet\u00ebn e Shoqat\u00ebs Amerikane t\u00eb Informatik\u00ebs Mjek\u00ebsore, ka v\u00ebn\u00eb bashk\u00eb 1688 s\u00ebmundje dhe datat e lindjes dhe historikun mjek\u00ebsor t\u00eb 1.7 milion\u00eb pacient\u00ebve t\u00eb trajtuar n\u00eb Spitalin Presbiterian t\u00eb Nju Jorkut nga viti 1985-2013. N\u00eb fillim u mor\u00ebn n\u00eb konsiderat\u00eb vet\u00ebm s\u00ebmundjet individuale, si ADHD dhe astma, duke sugjeruar nj\u00eb lidhje mes stin\u00ebs s\u00eb lindjes dhe shpesht\u00ebsis\u00eb s\u00eb tyre, por duke par\u00eb se nuk ekzistonte nj\u00eb studim m\u00eb i gjer\u00eb, ai u shtri edhe m\u00eb tutje. K\u00ebrkimi ka konfirmuar 39 lidhje t\u00eb p\u00ebrmendura m\u00eb par\u00eb n\u00eb literatur\u00ebn mjek\u00ebsore dhe ka zbuluar edhe 16 lidhje t\u00eb tjera, nd\u00ebr t\u00eb cilat, 9 s\u00ebmundje zemre, shkaku kryesor i vdekjeve n\u00eb SHBA. N\u00eb fund, studiuesit kan\u00eb b\u00ebr\u00eb teste statistike p\u00ebr t\u00eb v\u00ebrtetuar se lidhja mes 55 s\u00ebmundjeve dhe muajit t\u00eb lindjes nuk ishte e rast\u00ebsishme. \u201cK\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna mund t\u2019i ndihmojn\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebt t\u00eb zbulojn\u00eb faktor\u00eb t\u00eb rinj n\u00eb rrezikun e s\u00ebmundjeve\u201d, ka th\u00ebn\u00eb autori i studimit, Nikolas Tatoneti, asistent profesor p\u00ebr informatik\u00ebn biomjek\u00ebsore n\u00eb Qendr\u00ebn Mjek\u00ebsore t\u00eb Universitetit t\u00eb Kolumbias. Por, para se t\u00eb planifikoni nj\u00eb vizit\u00eb mjek\u00ebsore, studiuesit kan\u00eb paralajm\u00ebruar se rreziqet e identifikuara nuk jan\u00eb kaq t\u00eb larta sa t\u00eb shkaktojn\u00eb shqet\u00ebsime, ose t\u2019ju shtyjn\u00eb t\u00eb vraponi menj\u00ebher\u00eb te doktori p\u00ebr t\u2019i parandaluar ato. \u201cRreziku i lidhur me muajin e lindjes \u00ebsht\u00eb m\u00eb i vog\u00ebl dhe ndikon m\u00eb pak n\u00eb sh\u00ebndet sesa dieta dhe ushtrimet fizike\u201d, ka th\u00ebn\u00eb Tatoneti. Me nj\u00eb fjal\u00eb, nuk duhet t\u00eb shqet\u00ebsohemi edhe aq p\u00ebr muajin e lindjes, por duhet t\u00eb b\u00ebjm\u00eb fizkultur\u00eb dhe t\u00eb ham\u00eb mir\u00eb.<br \/>\nStudiuesit kan\u00eb n\u00eb plan t\u00eb vazhdojn\u00eb studimet edhe me t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb ardhura nga shtete t\u00eb tjera t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe jasht\u00eb saj, p\u00ebr t\u00eb par\u00eb si ndikojn\u00eb n\u00eb sh\u00ebndet ndryshimi i stin\u00ebs dhe faktor\u00ebve t\u00eb mjedisit. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lum si ata q\u00eb kan\u00eb lindur n\u00eb maj! Nj\u00eb studim i ri ka treguar se t\u00eb lindurit n\u00eb k\u00ebt\u00eb muaj kan\u00eb m\u00eb pak mund\u00ebsi t\u00eb s\u00ebmuren. Kjo nuk ka lidhje me horoskopin! K\u00ebt\u00eb gj\u00eb e ka konfirmuar nj\u00eb studim serioz, i kryer nga universiteti i Kolumbias, SHBA, n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb metode p\u00ebrllogaritjeje q\u00eb lidh muajin e [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":10832,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-10831","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-shendet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10831","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10831"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10831\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10832"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10831"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10831"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10831"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}