{"id":10690,"date":"2015-10-07T10:30:55","date_gmt":"2015-10-07T08:30:55","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=10690"},"modified":"2015-10-06T18:08:07","modified_gmt":"2015-10-06T16:08:07","slug":"adelati-desh-ma-mori-jeten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/10\/adelati-desh-ma-mori-jeten\/","title":{"rendered":"Adelati desh ma mori jet\u00ebn&#8230;"},"content":{"rendered":"<p>&#8211; I nderuar dr. Demiri, kisha shum\u00eb ankth, rrahje t\u00eb shpeshta t\u00eb zemr\u00ebs, mosmbushje me frym\u00eb, siklet t\u00eb papar\u00eb. M\u2019u duk sikur do t\u00eb vdisja apo do t\u00eb \u00e7mendesha. U alarmuan shum\u00eb edhe prind\u00ebrit! N\u00eb vizitat q\u00eb b\u00ebra te doktor\u00ebt e qytetit t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, disa doktor\u00eb m\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se jam nj\u00eb person tep\u00ebr i ndjesh\u00ebm, kurse nj\u00eb doktor m\u00eb ka th\u00ebn\u00eb se kam probleme me tensionin dhe m\u00eb dha t\u00eb p\u00ebrdorja ila\u00e7e (adelat, 3 her\u00eb n\u00eb dit\u00eb nga nj\u00eb kok\u00ebrr 30 ml). Kur p\u00ebrdora kokrr\u00ebn e par\u00eb, u ndjeva shum\u00eb keq dhe shkova urgjentisht n\u00eb spital. Nj\u00eb doktoresh\u00eb, pasi i tregova \u00e7far\u00eb kisha p\u00ebrdorur, m\u00eb tha: \u201cSi paske shp\u00ebtuar?! Mos i p\u00ebrdor m\u00eb\u201d. Q\u00eb nga ajo dit\u00eb, kam 2 vjet e gjys\u00ebm q\u00eb nuk p\u00ebrdor asnj\u00eb ila\u00e7 kur ndjehem n\u00eb gjendje ankthi, por vet\u00ebm mundohem ta qet\u00ebsoj veten duke dal\u00eb sh\u00ebtitje n\u00ebp\u00ebr ambiente t\u00eb qeta dhe t\u00eb pastra. Dr. Demiri, \u00e7far\u00eb m\u00eb k\u00ebshilloni ju, n\u00eb momente t\u00eb tilla?<br \/>\nDr. Jashar Demiri, psikolog klinicist: &#8211; Letra jote \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb: ti ke ankth dhe atake paniku, t\u00eb cilat nuk p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb s\u00ebmundje dhe nuk kan\u00eb asnj\u00eb rrezik real p\u00ebr jet\u00ebn. Idet\u00eb se \u201cdo t\u00eb vdes p\u00ebr shkak t\u00eb zemr\u00ebs\u201d, se \u201cdo t\u00eb \u00e7mendem apo do t\u00eb humb kontrollin\u201d jan\u00eb shkenc\u00ebrisht krejt t\u00eb pabaza. Vet\u00eb diagnostikimi juaj me ankth e \u201ckurthe paniku\u201d i p\u00ebrjashton k\u00ebto s\u00ebmundje, madje tregon p\u00ebr zem\u00ebr t\u00eb fort\u00eb dhe p\u00ebr q\u00ebndrueshm\u00ebri mendore, p\u00ebr faktin se ti ke nj\u00eb organiz\u00ebm t\u00eb fort\u00eb, reagues. Marrim si shembull frik\u00ebn nga t\u00eb fik\u00ebti. \u00cbsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb t\u2019i bjer\u00eb t\u00eb fik\u00ebt ankthiozit, sado q\u00eb mund t\u2019i err\u00ebsohen syt\u00eb apo t\u2019i merren mendt\u00eb, pasi sido q\u00eb t\u2019i l\u00ebvizin ekuilibrat, zemra e tij n\u00eb rastet e frik\u00ebs e panikut i shton dhe nuk i ul rrahjet, pra, b\u00ebn t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn e asaj q\u00eb i duhet njeriut p\u00ebr t\u2019i r\u00ebn\u00eb t\u00eb fik\u00ebt. R\u00ebnia t\u00eb fik\u00ebt \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb \u201cshpikje\u201d mbrojt\u00ebse e Krijuesit, me q\u00ebllim q\u00eb n\u00ebse zemra i ul rrahjet e nuk \u201cpompon\u201d gjak mjaftuesh\u00ebm e me q\u00ebllim q\u00eb \u201ckomandanti\u201d (truri) t\u00eb mos mbetet pa furnizim me gjak t\u00eb oksigjenuar, t\u00eb fikt\u00ebt e shtrin njeriun p\u00ebrtok\u00eb, q\u00eb truri ta p\u00ebrballoj\u00eb m\u00eb mir\u00eb qendr\u00ebn e r\u00ebndes\u00ebs, pra, shtytja e gjakut t\u00eb b\u00ebhet horizontalisht e jo vertikalisht. Ata doktor\u00eb q\u00eb t\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se ti je tep\u00ebr i ndjesh\u00ebm, duhet t\u00eb t\u00eb kishin shpjeguar se te njer\u00ebzit e mbindjesh\u00ebm e hipertensiv\u00eb, gjat\u00eb stresit, ankthit apo mendimeve frik\u00ebsuese, sistemi nervor (simpatik) shpie n\u00eb ngritje t\u00eb shpejta e t\u00eb mprehta t\u00eb presionit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb gjakut, i cili rregullon situat\u00ebn dhe pastaj zbret n\u00eb kufijt\u00eb normal\u00eb. Me pak fjal\u00eb, djegia e adrenalin\u00ebs dhe neradrenalin\u00ebs si \u201ckarburantet\u201d ndaj rrezikut real apo imagjinar, nuk do t\u00eb b\u00ebheshin pa qarkullim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb gjakut dhe furnizim m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb organizmit me oksigjen. Pra, n\u00eb vend q\u00eb ne t\u00eb g\u00ebzohemi q\u00eb zemra jon\u00eb na sh\u00ebrben si duhet, se \u00ebsht\u00eb e fort\u00eb, ne jo vet\u00ebm q\u00eb nuk qet\u00ebsohemi, por b\u00ebjm\u00eb t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn, trembemi e nga p\u00ebrs\u00ebritja e fenomenit (normal) trembemi shum\u00eb dhe rrim\u00eb e k\u00ebrkojm\u00eb s\u00ebmundje, futemi n\u00eb rreth vicioz ku \u201ccunami\u201d i panikut mund t\u00eb na \u00e7oj\u00eb edhe n\u00eb urgjenc\u00eb, pa patur asnj\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb sh\u00ebrbim e pa patur asnj\u00eb lloj rreziku real.<br \/>\n&#8211; Pra, trupi yn\u00eb reagon bukur, kurse ne trembemi dhe \u201ckrijojm\u00eb\u201d me mendje s\u00ebmundje. Ai doktori q\u00eb t\u00eb ka dh\u00ebn\u00eb adelatin, nuk i ka kuptuar mir\u00eb k\u00ebto gj\u00ebra sepse k\u00ebtu nuk kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me s\u00ebmundje zemre. K\u00ebt\u00eb ti e provove edhe vet\u00eb pasi prej 2 vjet\u00ebsh e gjys\u00ebm nuk p\u00ebrdore asnj\u00eb lloj ila\u00e7i kimik dhe ja q\u00eb je sh\u00ebndosh\u00eb e mir\u00eb! Ai doktori me sa duket, nuk di nj\u00eb formul\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb q\u00eb, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar se cila \u00ebsht\u00eb zona optimale e pulsit p\u00ebr 1 minut\u00eb, sipas moshave, veprojn\u00eb k\u00ebshtu: nga 220, hiq mosh\u00ebn t\u00ebnde dhe at\u00eb q\u00eb mbetet, shum\u00ebzoje me 80 %, p\u00ebr shembull: p\u00ebr nj\u00eb 20 vje\u00e7ar 220 \u2013 20 x 80 % = 160, pra, numri optimal i rrahjeve p\u00ebr k\u00ebt\u00eb mosh\u00eb \u00ebsht\u00eb 160, gj\u00eb q\u00eb nuk ka nevoj\u00eb as p\u00ebr ndonj\u00eb lloj trajtimi apo p\u00ebr beta bllokues, pasi deri n\u00eb 160 rrahje tregon shkall\u00eb normale. Pavar\u00ebsisht se zemra e sportistit rreh shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr se kaq, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se \u201cmotorri zem\u00ebr\u201d punon shk\u00eblqyer dhe k\u00ebtij lloj njeriu, pavar\u00ebsisht se i duket sikur do t\u2019i bjer\u00eb t\u00eb fik\u00ebt, sikur do t\u00eb vdes\u00eb nga ndonj\u00eb atak zemre apo do t\u00eb mbytet, do t\u00eb \u00e7mendet etj. etj. nuk i ndodhin kurr\u00eb k\u00ebto gj\u00ebra. N\u00eb k\u00ebto raste, trupi e ka t\u00eb nevojshme q\u00eb t\u00eb reagoj\u00eb sepse ai po t\u00eb sh\u00ebrben ty, ndaj edhe p\u00ebrdorimi i adelatit ka dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb si \u201cmas\u00eb\u201d sepse ka tentuar t\u00eb ul\u00eb rrahjet e zemr\u00ebs kur nuk duhej. Nj\u00eb zem\u00ebr t\u00eb fort\u00eb si ajo q\u00eb ka ankthiozi, nuk e gjen gj\u00eb, prandaj gabim e ka edhe mjekja q\u00eb t\u00eb ka th\u00ebn\u00eb se \u201ckot paske shp\u00ebtuar!\u201d. Njeriu nuk \u00ebsht\u00eb aq i brisht\u00eb dhe k\u00ebto lloj reagimesh apo ndryshimesh, sado q\u00eb t\u2019i l\u00ebvizin ekuilibrat, nuk mund ta vrasin apo ta \u00e7mendin, se vet\u00eb q\u00ebllimi i par\u00eb i ankthit \u00ebsht\u00eb q\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet reagimeve ta mbroj\u00eb organizmin ton\u00eb e jo ta d\u00ebmtoj\u00eb at\u00eb. Pra, do t\u00eb ishte qesharake po t\u00eb themi q\u00eb Krijuesi e krijoi ankthin p\u00ebr ta mbrojtur organizmin, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht apo gabimisht, ai e d\u00ebmton at\u00eb. Po t\u00eb ishte se gjallesat do t\u00eb d\u00ebmtoheshin n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, n\u00eb nj\u00eb fush\u00eb beteje apo lufte do t\u00eb mbushej vendi me t\u00eb vdekurit nga frika m\u00eb shum\u00eb sesa nga arm\u00ebt, ose pylli do t\u00eb mbushej me kafsh\u00eb t\u00eb ngordhura p\u00ebr shkak t\u00eb frik\u00ebs. Ndaj, si doktori q\u00eb t\u00eb ka dh\u00ebn\u00eb adelat, ashtu edhe ajo q\u00eb t\u00eb ka th\u00ebn\u00eb \u201ckot paske shp\u00ebtuar\u201d t\u00eb kan\u00eb d\u00ebmtuar psikologjikisht, pasi ekziston edhe nj\u00eb term q\u00eb quhet jatrogjeni, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb \u201cs\u00ebmundje\u201d e krijuar nga mjeku, me ato lloj \u201ck\u00ebshillash\u201d apo supozimesh pa p\u00ebrgjegj\u00ebsi, ndaj t\u00eb cilave, sidomos t\u00eb mbindjeshmit, jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb v\u00ebmendsh\u00ebm e reagues. Ankthet, obsesionet, ataket e panikut apo fobit\u00eb, sh\u00ebrohen vet\u00ebm me psikoterapi dhe me ila\u00e7e 100 % bimore, t\u00eb cilat duhen p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshpejtuar rivendosjen e ekuilibrave. Normalisht, psikiatr\u00ebt nuk e b\u00ebjn\u00eb dot k\u00ebt\u00eb trajtim q\u00eb do mjesht\u00ebri t\u00eb madhe pasi shumica e tyre nuk marrin er\u00eb nga psikoterapia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8211; I nderuar dr. Demiri, kisha shum\u00eb ankth, rrahje t\u00eb shpeshta t\u00eb zemr\u00ebs, mosmbushje me frym\u00eb, siklet t\u00eb papar\u00eb. M\u2019u duk sikur do t\u00eb vdisja apo do t\u00eb \u00e7mendesha. U alarmuan shum\u00eb edhe prind\u00ebrit! N\u00eb vizitat q\u00eb b\u00ebra te doktor\u00ebt e qytetit t\u00eb Kor\u00e7\u00ebs, disa doktor\u00eb m\u00eb kan\u00eb th\u00ebn\u00eb se jam nj\u00eb person tep\u00ebr i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[86,219],"tags":[],"class_list":["post-10690","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-psikologu","category-pyetje-pergjigje"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10690","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10690"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10690\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}