{"id":10519,"date":"2015-09-18T16:30:52","date_gmt":"2015-09-18T14:30:52","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=10519"},"modified":"2015-09-18T12:11:54","modified_gmt":"2015-09-18T10:11:54","slug":"kujdes-nga-crregullimi-bipolar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/09\/kujdes-nga-crregullimi-bipolar\/","title":{"rendered":"Kujdes nga \u00e7rregullimi bipolar!"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7rregullimi bipolar, nganj\u00ebher\u00eb i quajtur edhe depresioni maniak, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7rregullim psikologjik q\u00eb shkakton ndryshime ekstreme n\u00eb humor. Njer\u00ebzit q\u00eb vuajn\u00eb prej tij mund t\u00eb kalojn\u00eb jav\u00eb t\u00eb t\u00ebra duke qen\u00eb me humor shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe m\u00eb pas t\u00eb zhyten n\u00eb depresionin m\u00eb t\u00eb thell\u00eb. Koh\u00ebzgjatja e secil\u00ebs prej k\u00ebtyre periudhave ndryshon shum\u00eb nga nj\u00ebri te tjetri. N\u00eb SHBA, ky \u00e7rregullim prek m\u00eb shum\u00eb se 2% t\u00eb t\u00eb rriturve. Her\u00ebn e par\u00eb d\u00ebgjuam p\u00ebr k\u00ebt\u00eb s\u00ebmundje nga goja e aktorit Majk\u00ebll Dagllas, i cili tha se prej saj vuante gruaja e tij e asaj kohe, aktorja Ketrin Zeta Xhouns&#8230;<\/p>\n<p>Simptomat e \u00e7rregullimi bipolar<br \/>\nPa trajtimin e duhur, nj\u00eb person me \u00e7rregullim bipolar mund t\u00eb p\u00ebrjetoj\u00eb faza t\u00eb forta depresioni. Simptomat p\u00ebrfshijn\u00eb trishtimin, ankthin, humbjen e energjis\u00eb, gjendjen e pashpres\u00eb dhe v\u00ebshtir\u00ebsin\u00eb n\u00eb p\u00ebrqendrim. Pacient\u00ebt mund t\u00eb humbasin interesin p\u00ebr aktivitete q\u00eb dikur u p\u00eblqenin. Ata mund t\u00eb shtojn\u00eb ose t\u00eb bien n\u00eb pesh\u00eb, t\u00eb flen\u00eb shum\u00eb ose shum\u00eb pak dhe t\u00eb d\u00ebshirojn\u00eb vet\u00ebvrasjen.<\/p>\n<p>Simptomat e faz\u00ebs maniake (ose euforike)<br \/>\nGjat\u00eb faz\u00ebs maniake, pacient\u00ebt kan\u00eb tendenc\u00eb t\u00eb ndjehen euforik\u00eb dhe t\u00eb besojn\u00eb se mund t\u00eb b\u00ebjn\u00eb \u00e7do gj\u00eb. Kjo shkakton nj\u00eb shtim t\u00eb vet\u00ebvler\u00ebsimit, eksitim e pak\u00ebsim t\u00eb nevoj\u00ebs p\u00ebr gjum\u00eb. Atyre u shtohet d\u00ebshira p\u00ebr t\u00eb folur, hutohen shpejt dhe u kalojn\u00eb shum\u00eb mendime n\u00ebp\u00ebr kok\u00eb. Ata kan\u00eb nj\u00eb sjellje t\u00eb \u00e7uditshme; shpenzojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pakontrolluar, i japin makin\u00ebs shpejt, p\u00ebrdorin drog\u00eb, b\u00ebjn\u00eb seks n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb shfrenuar, etj. N\u00ebse nj\u00eb njeri p\u00ebrjeton tre ose m\u00eb shum\u00eb nga k\u00ebto simptoma pothuajse \u00e7do dit\u00eb gjat\u00eb nj\u00eb jave, kjo mund t\u00eb jet\u00eb shenj\u00eb e faz\u00ebs maniake. <\/p>\n<p>\u00c7rregullimi bipolar 1 dhe 2<br \/>\nNjer\u00ebzit me \u00e7rregullim bipolar 1 kan\u00eb nj\u00eb ose m\u00eb shum\u00eb faza euforike n\u00eb jav\u00eb, ose faza mikse dhe nj\u00eb ose disa faza depresioni t\u00eb theksuar. Ata me \u00e7rregullim bipolar 2 kan\u00eb faza depresioni m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, faza euforike m\u00eb t\u00eb buta (quhen hipomani) dhe q\u00eb zgjasin m\u00eb pak. K\u00ebtyre pacient\u00ebve mund t\u2019u duket jeta si nj\u00eb fest\u00eb, plot sharm dhe humor. Ata mund t\u00eb ndjehen mir\u00eb, megjith\u00ebse familja dhe shoq\u00ebria v\u00ebn\u00eb re l\u00ebvizjet e tyre t\u00eb humorit. Megjithat\u00eb, hipomania mund t\u00eb kthehet n\u00eb mani, ose n\u00eb depresion. <\/p>\n<p>Fazat mikse<br \/>\nNjer\u00ebzit q\u00eb kalojn\u00eb faza mikse, mund t\u00eb ndjejn\u00eb depresion dhe eufori n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb. Kjo \u00e7on n\u00eb nj\u00eb sjellje t\u00eb paparashikueshme, si trishtim kur zhvillon nj\u00eb aktivitet t\u00eb preferuar, ose t\u00eb ndjerit shum\u00eb energjik. Ndodh m\u00eb shpesh tek ata q\u00eb vuajn\u00eb nga \u00e7rregullimi bipolar n\u00eb mosh\u00eb t\u00eb re, ve\u00e7an\u00ebrisht, gjat\u00eb adoleshenc\u00ebs. Megjithat\u00eb, disa mendojn\u00eb se afro 70% e pacient\u00ebve bipolar\u00eb kalojn\u00eb faza mikse. <\/p>\n<p>Shkaqet e \u00e7rregullimit bipolar<br \/>\nDoktor\u00ebt nuk e din\u00eb me sakt\u00ebsi se \u00e7far\u00eb e shkakton \u00e7rregullimin bipolar. N\u00eb nj\u00eb nga teorit\u00eb kryesore thuhet se substancat kimike t\u00eb prodhuara n\u00eb tru ndryshojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jonormale. Kur nivelet e disa substancave rriten shum\u00eb, pacienti b\u00ebhet euforik dhe kur ato bien shum\u00eb, mund t\u00eb shkaktojn\u00eb depresionin. <\/p>\n<p>7. Kush rrezikohet nga ky \u00e7rregullim?<br \/>\n\u00c7rregullimi bipolar prek n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb nj\u00ebllojt\u00eb si burrat, edhe grat\u00eb. N\u00eb shumic\u00ebn e rasteve b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr njer\u00ebz t\u00eb mosh\u00ebs 15-30 vje\u00e7. M\u00eb t\u00eb rrezikuar jan\u00eb ata q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb pjes\u00ebtar t\u00eb familjes t\u00eb prekur prej tij, sidomos n\u00ebse \u00ebsht\u00eb i af\u00ebrm i shkall\u00ebs s\u00eb par\u00eb, por doktor\u00ebt mendojn\u00eb se n\u00eb t\u00eb nuk luan rol vet\u00ebm gjenetika. Nj\u00eb ngjarje stresuese, nj\u00eb abuzim me drog\u00ebn, ose faktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb panjohur mund t\u00eb shkaktojn\u00eb k\u00ebto cikle me ulje-ngritje humori. <\/p>\n<p>Si ndikon \u00e7rregullimi bipolar n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme<br \/>\n\u00c7rregullimi bipolar mund t\u00eb ndikoj\u00eb n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrditshme, duke penguar arritjen e objektivave n\u00eb pun\u00eb dhe sht\u00ebpi. Gjat\u00eb nj\u00eb ankete, 88% e pacient\u00ebve than\u00eb se s\u00ebmundja u ishte b\u00ebr\u00eb penges\u00eb n\u00eb karrier\u00eb. Ndryshimet e paparashikuara t\u00eb humorit mund t\u00eb ngren\u00eb nj\u00eb mur mes tyre dhe koleg\u00ebve t\u00eb pun\u00ebs, apo t\u00eb af\u00ebrmve. N\u00eb ve\u00e7anti, faza euforike mund t\u00eb tremb\u00eb familjar\u00ebt dhe miqt\u00eb. Njer\u00ebzit me \u00e7rregullim bipolar rrezikojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb t\u00eb zhvillojn\u00eb \u00e7rregullime t\u00eb ankthit. <\/p>\n<p>\u00c7rregullimi bipolar dhe abuzimi me drog\u00ebn<br \/>\nAfro 60% e njer\u00ebzve q\u00eb vuajn\u00eb prej tij kan\u00eb probleme me drogat dhe alkoolin. Pacient\u00ebt mund t\u00eb pin\u00eb, ose t\u00eb p\u00ebrdorin drog\u00eb p\u00ebr t\u2019u leht\u00ebsuar nga simptomat e bezdisshme t\u00eb ndryshimit t\u00eb humorit. Kjo ndodh m\u00eb shum\u00eb gjat\u00eb faz\u00ebs euforike. <\/p>\n<p>\u00c7rregullimi bipolar dhe vet\u00ebvrasja<br \/>\nNjer\u00ebzit me k\u00ebt\u00eb \u00e7rregullim kan\u00eb 10-20 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb gjasa t\u00eb b\u00ebjn\u00eb vet\u00ebvrasje sesa njer\u00ebzit e pas\u00ebmur\u00eb. Shenjat paralajm\u00ebruese p\u00ebrfshijn\u00eb t\u00eb folurit p\u00ebr vet\u00ebvrasjen, rregullimin e gj\u00ebrave personale dhe sjelljen e rrezikshme, ku sfidohet vdekja. T\u00eb gjith\u00eb k\u00ebta pacient\u00eb duhen trajtuar shum\u00eb seriozisht nga mjeku. <\/p>\n<p>Diagnostikimi i \u00e7rregullimit bipolar<br \/>\nNj\u00eb hap thelb\u00ebsor n\u00eb diagnostikimin e \u00e7rregullimit bipolar \u00ebsht\u00eb t\u00eb p\u00ebrjashtohen t\u00eb gjitha shkaqet e tjera t\u00eb mundshme t\u00eb ndryshimit t\u00eb humorit. K\u00ebto mund t\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb infeksione t\u00eb trurit, ose \u00e7rregullime t\u00eb tjera neurologjike, abuzim me drog\u00ebn, probleme me tiroiden, sida, efektet dyt\u00ebsore t\u00eb disa ila\u00e7eve, ose \u00e7rregullime psikiatrike. Nuk ekzistojn\u00eb analiza laboratorike p\u00ebr \u00e7rregullimin bipolar. Psikiatri zakonisht e b\u00ebn diagnoz\u00ebn t\u00eb bazuar n\u00eb historikun e pacientit, si edhe vler\u00ebsimin e humorit dhe t\u00eb simptomave.<\/p>\n<p>Mjekimi q\u00eb p\u00ebrdoret<br \/>\nQ\u00eb njer\u00ebzit me \u00e7rregullim bipolar t\u00eb jetojn\u00eb nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe produktive, thelb\u00ebsore jan\u00eb ila\u00e7et. Stabilizuesit e humorit mund t\u00eb zbusin ciklet e ulje-ngritjeve t\u00eb tij. Pacient\u00ebt gjithashtu mund t\u00eb marrin ila\u00e7e antipsikotike dhe kund\u00ebr konvulsioneve. Edhe nd\u00ebrmjet fazave akute t\u00eb euforis\u00eb dhe depresionit, pacient\u00ebt i marrin ila\u00e7et p\u00ebr t\u00eb evituar nj\u00eb rikthim t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Terapia e t\u00eb folurit p\u00ebr \u00e7rregullimin bipolar<br \/>\nTerapia e t\u00eb folurit me nj\u00eb psikolog mund t\u2019i ndihmoj\u00eb pacient\u00ebt t\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb marrin ila\u00e7et si edhe t\u00eb p\u00ebrballen me k\u00ebt\u00eb \u00e7rregullim n\u00eb pun\u00eb dhe n\u00eb jet\u00ebn familjare. Terapia p\u00ebrqendrohet n\u00eb ndryshimin e mendimeve dhe sjelljeve q\u00eb shoq\u00ebrojn\u00eb ndryshimet e humorit. Ajo, gjithashtu, ndikon n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet e t\u00eb s\u00ebmurit me njer\u00ebzit q\u00eb e rrethojn\u00eb. <\/p>\n<p>Disa k\u00ebshilla p\u00ebr stilin e jetes\u00ebs<br \/>\nVendosja e nj\u00eb rutine strikte mund t\u2019i ndihmoj\u00eb pacient\u00ebt t\u00eb p\u00ebrballen me k\u00ebt\u00eb \u00e7rregullim. Rutina duhet t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb gjumin e mjaftuesh\u00ebm, ngr\u00ebnien e rregullt dhe fizkultur\u00ebn. Meq\u00eb alkooli dhe drogat mund t\u2019i p\u00ebrkeq\u00ebsojn\u00eb simptomat, ato duhen evituar. Pacient\u00ebt gjithashtu duhet t\u00eb m\u00ebsojn\u00eb t\u00eb identifikojn\u00eb shenjat e hershme t\u00eb euforis\u00eb dhe depresionit. Kjo do t\u2019u lejoj\u00eb atyre t\u00eb marrin ndihm\u00eb para se gjendja t\u00eb dal\u00eb jasht\u00eb kontrollit. <\/p>\n<p>Terapia me elektroshok<br \/>\nKjo terapi mund t\u00eb ndihmoj\u00eb disa njer\u00ebz me \u00e7rregullim bipolar. Ajo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga m\u00ebnyrat m\u00eb t\u00eb shpejta p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar simptomat e r\u00ebnda. Zakonisht, kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga m\u00ebnyrat e fundit q\u00eb p\u00ebrdoret, pasi mjekimi dhe psikoterapia nuk kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb rezultat. <\/p>\n<p>Edukimi i miqve dhe familjes<br \/>\nMiqt\u00eb dhe familjar\u00ebt mund t\u00eb mos e kuptojn\u00eb n\u00eb fillim \u00e7rregullimin bipolar. Ata mund t\u00eb zhg\u00ebnjehen nga faza depresive dhe t\u00eb frik\u00ebsohen nga gjendja euforike. N\u00ebse pacient\u00ebt p\u00ebrpiqen t\u2019ua shpjegojn\u00eb s\u00ebmundjen dhe si ndikon ajo tek ata, at\u00ebher\u00eb t\u00eb af\u00ebrmit mund ta kuptojn\u00eb situat\u00ebn. Mb\u00ebshtetja e njer\u00ebzve t\u00eb af\u00ebrm \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme q\u00eb t\u00eb s\u00ebmur\u00ebt t\u00eb mos ndjehen t\u00eb izoluar dhe ta p\u00ebrballojn\u00eb m\u00eb mir\u00eb problemin e tyre. <\/p>\n<p>Si duhet k\u00ebrkuar ndihm\u00eb?<br \/>\nShum\u00eb njer\u00ebz me \u00e7rregullim bipolar nuk e kuptojn\u00eb se kan\u00eb probleme, ose evitojn\u00eb vajtjen te doktori. N\u00ebse ju keni ndonj\u00eb t\u00eb af\u00ebrm, ose mik me k\u00ebt\u00eb problem, ja disa m\u00ebnyra si mund ta shtyni t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb ndihm\u00eb: Thuajini se ka me miliona njer\u00ebz q\u00eb vuajn\u00eb nga ky \u00e7rregullim dhe se kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb s\u00ebmundje q\u00eb mund t\u00eb trajtohet, jo nj\u00eb defekt karakteri. Ka nj\u00eb shpjegim mjek\u00ebsor p\u00ebr k\u00ebto ndryshime ekstreme t\u00eb humorit dhe p\u00ebr to ekzistojn\u00eb trajtime efikase. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7rregullimi bipolar, nganj\u00ebher\u00eb i quajtur edhe depresioni maniak, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7rregullim psikologjik q\u00eb shkakton ndryshime ekstreme n\u00eb humor. Njer\u00ebzit q\u00eb vuajn\u00eb prej tij mund t\u00eb kalojn\u00eb jav\u00eb t\u00eb t\u00ebra duke qen\u00eb me humor shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb dhe m\u00eb pas t\u00eb zhyten n\u00eb depresionin m\u00eb t\u00eb thell\u00eb. Koh\u00ebzgjatja e secil\u00ebs prej k\u00ebtyre periudhave ndryshon shum\u00eb nga [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[49],"tags":[],"class_list":["post-10519","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-shendet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10519","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10519"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10519\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10519"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10519"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10519"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}