{"id":10274,"date":"2015-08-26T13:30:01","date_gmt":"2015-08-26T11:30:01","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=10274"},"modified":"2015-08-26T11:09:50","modified_gmt":"2015-08-26T09:09:50","slug":"si-arrijne-te-na-dallojne-mushkonjat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/08\/si-arrijne-te-na-dallojne-mushkonjat\/","title":{"rendered":"Si arrijn\u00eb t\u00eb na dallojn\u00eb mushkonjat?"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb ver\u00eb \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u2019i shp\u00ebtosh pickimit t\u00eb mushkonjave. Megjithat\u00eb, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb botuar n\u00eb revist\u00ebn Current Biology, \u00ebsht\u00eb e kot\u00eb t\u00eb luftosh kund\u00ebr tyre, ato arrijn\u00eb t\u00eb na dallojn\u00eb pavar\u00ebsisht p\u00ebrpjekjeve tona. Nj\u00eb ekip i studiuesve t\u00eb universitetit t\u00eb Uashingtonit dhe Institutit t\u00eb teknologjis\u00eb s\u00eb Kalifornis\u00eb, SHBA, kan\u00eb zbuluar se mushkonjat p\u00ebrdorin tre shqisa t\u00eb ndryshme p\u00ebr t\u00eb zbuluar me efikasitet pren\u00eb e tyre.<\/p>\n<p>Si pasoj\u00eb e eksperimenteve t\u00eb b\u00ebra, studiuesit kan\u00eb mundur t\u00eb zbulojn\u00eb strategjin\u00eb e gjuetis\u00eb s\u00eb mushkonjave. N\u00eb distanc\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 10 metra, insekti e dallon s\u00eb pari pren\u00eb e tij fal\u00eb dioksidit t\u00eb karbonit q\u00eb ajo l\u00ebshon duke marr\u00eb frym\u00eb. Pastaj, n\u00eb distanc\u00ebn nd\u00ebrmjet 10 dhe 5 metrave, ai v\u00eb n\u00eb pun\u00eb shikimin p\u00ebr t\u00eb dalluar objektet me dend\u00ebsi t\u00eb madhe, nga vjen frym\u00ebmarrja. Dhe pik\u00ebrisht kur mushkonja \u00ebsht\u00eb af\u00ebr objektivit, ajo fillon t\u00eb perceptoj\u00eb lag\u00ebshtin\u00eb dhe nxeht\u00ebsin\u00eb q\u00eb l\u00ebshon trupi, duke u siguruar se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb qenie e gjall\u00eb dhe jo nj\u00eb shk\u00ebmb. N\u00eb larg\u00ebsin\u00eb n\u00ebn 20 centimentra, kjo ngroht\u00ebsi i lejon mushkonj\u00ebs t\u00eb identifikoj\u00eb zonat m\u00eb t\u00eb nxehta t\u00eb trupit, ku shkon m\u00eb shum\u00eb gjak dhe pik\u00ebrisht at\u00ebher\u00eb ajo sulet t\u00eb pickoj\u00eb.<\/p>\n<p>Me nj\u00eb sistem t\u00eb till\u00eb zbulimi, \u00ebsht\u00eb pothuajse e pamundur t\u2019u shp\u00ebtosh mushkonjave, sepse, edhe po t\u00eb evitosh nj\u00ebr\u00ebn shqis\u00eb t\u00eb tyre, ato fusin n\u00eb pun\u00eb t\u00eb tjerat. Disa faktor\u00eb shtojn\u00eb mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u2019u zbuluar. Grat\u00eb shtatz\u00ebna, p\u00ebr shembull, jan\u00eb pret\u00eb e preferuara, sepse trupi i tyre emeton m\u00eb shum\u00eb CO2 se personat e tjer\u00eb dhe ato kan\u00eb nj\u00eb qarkullim gjaku t\u00eb shtuar. Megjithat\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm ngroht\u00ebsia, forma jon\u00eb apo frym\u00ebmarrja ajo q\u00eb na \u201ctradh\u00ebton\u2019 tek mushkonjat. N\u00eb fakt, m\u00eb se 20 er\u00ebra q\u00eb sekreton l\u00ebkura jon\u00eb stimulojn\u00eb nuhatjen e tyre. Prania, apo jo e disa bakterieve n\u00eb l\u00ebkur\u00ebn ton\u00eb mund t\u00eb marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb p\u00ebrpunimin e k\u00ebsaj arome. Nj\u00eb studim i koh\u00ebve t\u00eb fundit ka zbuluar bile nj\u00eb origjin\u00eb gjenetike si shkaktare pr t\u00ebrheqen e madhe q\u00eb kan\u00eb mushkonjat p\u00ebr disa prej nesh.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb ver\u00eb \u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u2019i shp\u00ebtosh pickimit t\u00eb mushkonjave. Megjithat\u00eb, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb botuar n\u00eb revist\u00ebn Current Biology, \u00ebsht\u00eb e kot\u00eb t\u00eb luftosh kund\u00ebr tyre, ato arrijn\u00eb t\u00eb na dallojn\u00eb pavar\u00ebsisht p\u00ebrpjekjeve tona. Nj\u00eb ekip i studiuesve t\u00eb universitetit t\u00eb Uashingtonit dhe Institutit t\u00eb teknologjis\u00eb s\u00eb Kalifornis\u00eb, SHBA, kan\u00eb zbuluar se mushkonjat p\u00ebrdorin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-10274","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10274"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10274\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}