{"id":10268,"date":"2015-08-26T10:30:02","date_gmt":"2015-08-26T08:30:02","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=10268"},"modified":"2015-08-25T12:25:01","modified_gmt":"2015-08-25T10:25:01","slug":"gjithcka-per-cokollaten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/08\/gjithcka-per-cokollaten\/","title":{"rendered":"Gjith\u00e7ka p\u00ebr \u00e7okollat\u00ebn"},"content":{"rendered":"<p><strong>Gjith\u00e7ka p\u00ebr \u00e7okollat\u00ebn<\/strong><\/p>\n<p>Jan\u00eb t\u00eb pakta ushqimet q\u00eb evokojn\u00eb kaq shum\u00eb pasion se ky ushqim i shijsh\u00ebm. N\u00eb folklorin e kulturave t\u00eb shumta thuhet se konsumimi i \u00e7okollat\u00ebs t\u00eb shton besimin, sh\u00ebndetin, fuqin\u00eb dhe pasionin seksual. Dikur ajo u rezervohej vet\u00ebm mbret\u00ebrve, nd\u00ebrsa n\u00eb koh\u00ebn ton\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb shum\u00eb popullore dhe mund t\u00eb themi se \u00ebsht\u00eb edhe e sh\u00ebndetshme. Ja disa gj\u00ebra q\u00eb nuk i dinit p\u00ebr t\u00eb.<\/p>\n<p><em>Nga vjen \u00e7okollata?<\/em><\/p>\n<p>Baza e \u00e7okollat\u00ebs \u00ebsht\u00eb kakaoja, q\u00eb prodhohet nga pem\u00ebt e kakaos. Ato p\u00ebrbajn\u00eb disa bishtaja t\u00eb m\u00ebdha, brenda t\u00eb cilave ndodhen kokrrat e kakaos. Kjo bim\u00eb \u00ebsht\u00eb zbuluar 2000 vjet m\u00eb par\u00eb n\u00eb pyjet tropikale t\u00eb Amerik\u00ebs. Njer\u00ebzit e par\u00eb q\u00eb kan\u00eb konsumuar kakaon kan\u00eb qen\u00eb majat (n\u00eb vitet 250-900 p.e.s). Ata i bluanin kokrrat e kakaos dhe i p\u00ebrzienin me er\u00ebza p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb pije t\u00eb hidhur dhe pikante, q\u00eb besohej se b\u00ebnte mir\u00eb p\u00ebr sh\u00ebndetin. P\u00ebr majat, bishtajat e kakaos simbolizonin jet\u00ebn dhe pjellorin\u00eb. Ata p\u00ebrdoreshin shpesh n\u00eb ritualet fetare, p\u00ebrfshi edhe ceremonit\u00eb e martes\u00ebs dhe quheshin si ushqim i per\u00ebndive. N\u00eb Meksik\u00ebn qendrore, aztek\u00ebt besonin se nga ngr\u00ebnia e frutave t\u00eb kakaos vinte dituria dhe pushteti dhe se ato kishin cil\u00ebsi ushqyese, forcuese, bile edhe afrodiziake.<\/p>\n<p><em>Si erdhi \u00e7okollata n\u00eb Evrop\u00eb? <\/em><\/p>\n<p>Evropian\u00ebt e provuan \u00e7okollat\u00ebn m\u00eb 1519, kur perandori aztek, Montezuma, ia ofroi k\u00ebt\u00eb pije pikante eksploruesit spanjoll, Kortesit dhe ushtris\u00eb s\u00eb tij. Pushtuesit spanjoll\u00eb i soll\u00ebn farat e kakaos n\u00eb Spanj\u00eb, ku ato u p\u00ebrzien me er\u00ebza t\u00eb reja dhe sheqer, p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb pije. Ajo u p\u00ebrhap n\u00ebp\u00ebr Europ\u00eb, ku, p\u00ebr shekuj me radh\u00eb, mbeti nj\u00eb pije p\u00ebr elit\u00ebn.<\/p>\n<p><em>Aft\u00ebsia josh\u00ebse e saj<\/em><\/p>\n<p>Reputacioni i \u00e7okollat\u00ebs si afrodiziake lul\u00ebzoi n\u00eb oborrin mbret\u00ebror francez. Nga kjo u frym\u00ebzua arti dhe literatura erotike. Kazanova e b\u00ebri zakon t\u00eb pinte \u00e7okollat\u00eb para takimeve t\u00eb tij romantike. Edhe sot ajo identifikohet si afrodiziake.<\/p>\n<p><em>Prodhimi n\u00eb mas\u00eb<\/em><\/p>\n<p>Makina e par\u00eb p\u00ebr prodhimin e \u00e7okollat\u00ebs u nd\u00ebrtua n\u00eb Barcelon\u00eb, n\u00eb viti 1780, duke hapur rrug\u00ebn p\u00ebr prodhimin e saj n\u00eb mas\u00eb. M\u00eb von\u00eb, shpikjet e ndryshme, b\u00ebn\u00eb t\u00eb mundur t\u00eb prodhohej \u00e7okollat\u00eb e but\u00eb, kremoze dhe e ngurt\u00eb p\u00ebr t\u2019u ngr\u00ebn\u00eb, jo thjesht l\u00ebng p\u00ebr pirje. \u00c7okollata e par\u00eb e ngurt\u00eb u prodhua nga prodhuesi britanik Fry &amp; Sons, n\u00eb fillim t\u00eb 1800-\u00ebs.<\/p>\n<p><em>Dhurat\u00eb p\u00ebr Sh\u00ebn Valentin<\/em><\/p>\n<p>Mendohet se n\u00eb fillim t\u00eb shekullit t\u00eb 17-t\u00eb, t\u00eb dashuruarit filluan t\u00eb shk\u00ebmbenin suvenire n\u00eb dit\u00ebn e Sh\u00ebn Valentinit, nd\u00ebr ta edhe \u00ebmb\u00eblsira. N\u00eb vitin 1868, u prodhua kutia e par\u00eb me \u00e7okollata e Sh\u00ebn Valentinit.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1875 u hodh n\u00eb treg \u00e7okollata e par\u00eb me qum\u00ebsht, nga Daniel Peter, n\u00eb Zvic\u00ebr. Ajo u b\u00eb aq popullore n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb, sa q\u00eb edhe gjat\u00eb L2B, qeveria amerikane u d\u00ebrgonte kokrra kakaoje trupave n\u00eb front. N\u00eb dit\u00ebt e sotme, ushtria amerikane ka futur \u00e7okollatat n\u00eb racionet e ushtar\u00ebve. \u00c7okollata ka vajtur deri n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, si pjes\u00eb e ushqimit t\u00eb astronaut\u00ebve.<\/p>\n<p><em>A \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet\u00eb afrodiziake?<\/em><\/p>\n<p>Nuk \u00ebsht\u00eb tamam, megjith\u00ebse p\u00ebrgjat\u00eb historis\u00eb, \u00e7okollata \u00ebsht\u00eb konsideruar si e till\u00eb. Ajo p\u00ebrmban sasi t\u00eb vogla t\u00eb nj\u00eb elementi kimik t\u00eb quajtur feniletilaimin\u00eb (PEA) , ose \u201cila\u00e7i i dashuris\u00eb\u201d dhe\u00a0 thuhet se rregullon energjin\u00eb, humorin dhe p\u00ebrq\u00ebndrimin. Nj\u00eb sasi e vog\u00ebl e PEA l\u00ebshohet n\u00eb trup n\u00eb momentet e euforis\u00eb emocionale, shtimit t\u00eb presioni t\u00eb gjakut dhe rrahjeve t\u00eb zemr\u00ebs. Nuk ka t\u00eb dh\u00ebna se PEA e gjendur n\u00eb ushqime shton PEA-n n\u00eb tru, megjith\u00ebse adhuruesit e \u00e7okollat\u00ebs jan\u00eb t\u00eb sigurt\u00eb se po!<\/p>\n<p><em>\u00cbmbl\u00ebsir\u00eb e sh\u00ebndetshme<\/em><\/p>\n<p>\u00c7okollata e zez\u00eb (ndryshe nga ajo me qum\u00ebsht, apo e bardh\u00eb), p\u00ebrmban flavonoide t\u00eb sh\u00ebndetshme, t\u00eb ngjashme me ato q\u00eb jan\u00eb gjetur n\u00eb \u00e7aj, ver\u00ebn e kuqe, fruta dhe perime. Studimet kan\u00eb treguar se \u00e7okollata e zez\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb qarkullimin e gjakut, nivelin e sheqerit n\u00eb gjak dhe ndjeshm\u00ebrin\u00eb ndaj insulin\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb redukton rrezikun e diabetit. Por kini parasysh, \u00e7okollatat q\u00eb konsumojm\u00eb kan\u00eb edhe shum\u00eb yndyrna t\u00eb ngopura dhe sheqer, k\u00ebshtu q\u00eb konsumoni vet\u00ebm pak si pjes\u00eb e nj\u00eb diete t\u00eb sh\u00ebndetshme.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gjith\u00e7ka p\u00ebr \u00e7okollat\u00ebn Jan\u00eb t\u00eb pakta ushqimet q\u00eb evokojn\u00eb kaq shum\u00eb pasion se ky ushqim i shijsh\u00ebm. N\u00eb folklorin e kulturave t\u00eb shumta thuhet se konsumimi i \u00e7okollat\u00ebs t\u00eb shton besimin, sh\u00ebndetin, fuqin\u00eb dhe pasionin seksual. Dikur ajo u rezervohej vet\u00ebm mbret\u00ebrve, nd\u00ebrsa n\u00eb koh\u00ebn ton\u00eb \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb shum\u00eb popullore dhe mund t\u00eb themi se [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-10268","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10268","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10268"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10268\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10268"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10268"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10268"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}