{"id":10096,"date":"2015-07-28T14:30:30","date_gmt":"2015-07-28T12:30:30","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=10096"},"modified":"2015-07-28T12:36:13","modified_gmt":"2015-07-28T10:36:13","slug":"5-vendet-surrealiste-te-botes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/07\/5-vendet-surrealiste-te-botes\/","title":{"rendered":"5 vendet surrealiste t\u00eb bot\u00ebs"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Nganj\u00ebher\u00eb natyra luan loj\u00ebra t\u00eb \u00e7uditshme dhe u jep tonalitete surrealiste qyteteve dhe fshatrave, duke krijuar peizazhe ireale. Shumica e udh\u00ebtar\u00ebve k\u00ebrkojn\u00eb gj\u00ebra q\u00eb jan\u00eb krijuar nga dora e njeriut n\u00eb udh\u00ebtimet e tyre, qofshin k\u00ebto nd\u00ebrtime arkitektonike, monumente, muzik\u00eb apo ushqime. Megjithat\u00eb, nganj\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb interesante t\u00eb shoh\u00ebsh si ka vepruar natyra n\u00eb nj\u00eb vend, si e ka \u201cgdhendur\u201d at\u00eb (nganj\u00ebher\u00eb edhe me ndihm\u00ebn e njeriut), q\u00eb t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb form\u00ebn q\u00eb ka sot. Dhe kjo form\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb karakter shum\u00eb surrealist, si 5 qytetet dhe fshatrat e m\u00ebposhtme\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Kandovan, Iran<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Banor\u00ebt e k\u00ebtij fshati e nis\u00ebn nd\u00ebrtimin e sht\u00ebpive t\u00eb tyre konike duke filluar nga shekulli i XIII, n\u00eb mos m\u00eb par\u00eb. Sht\u00ebpit\u00eb jan\u00eb nd\u00ebrtuar brenda shk\u00ebmbinjve vullkanik\u00eb t\u00eb zon\u00ebs, t\u00eb krijuar nga shp\u00ebrthimet e m\u00ebparshme t\u00eb vullkanit Sahand. Sot, k\u00ebto nd\u00ebrtime i japin fshatit pamjen e nj\u00eb kolonie\u2026 termitesh. Megjith\u00ebse duhen t\u00eb \u00e7uditshme, ato u sigurojn\u00eb banor\u00ebve freskin\u00eb n\u00eb ver\u00eb dhe ngroht\u00ebsin\u00eb n\u00eb dim\u00ebr, duke i mbrojtur nga dimri i eg\u00ebr dhe nga nxeht\u00ebsia e madhe n\u00eb ver\u00eb, nd\u00ebrsa p\u00ebr turist\u00ebt krijojn\u00eb nj\u00eb spektak\u00ebl t\u00eb pazakont\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> Liqeni Titikaka, Peru<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00c7far\u00eb i shtyu fiset Uros t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb ishuj t\u00eb t\u00ebr\u00eb artificial\u00eb n\u00eb liqenin Titikaka? P\u00ebrgjigjja \u00ebsht\u00eb e thjesht\u00eb: rreth shekullit XIII, sulmet e shpeshta t\u00eb fqinj\u00ebve t\u00eb tyre, Inkasve, i detyruan Uros\u00ebt t\u00eb krijonin afro 42 ishuj (t\u00eb quajtur totora), me kallama dhe materiale natyrore, t\u00eb cil\u00ebt, me sistemin e dendur t\u00eb rr\u00ebnj\u00ebve veprojn\u00eb si mb\u00ebshtetje. \u00c7do ishull mund t\u00eb transferohet n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr dhe sot, disa qindra Uros jetojn\u00eb akoma n\u00eb k\u00ebta ishuj, t\u00eb cil\u00ebt sh\u00ebrbejn\u00eb edhe p\u00ebr q\u00ebllime turistike. P\u00ebr shkak se kallamat n\u00eb dyshemen\u00eb e ishujve kalben shpejt, \u00e7do disa muaj shtohen t\u00eb rinj.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> Stokholm, Suedi<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Jan\u00eb t\u00eb shumt\u00eb ata q\u00eb i njohin peizazhet kryesore t\u00eb Suedis\u00eb, por pak e din\u00eb se Stokholmi \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb nj\u00eb arkipelag. Qyteti u themelua n\u00eb vitin 1252 dhe \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar mbi 14 ishuj, q\u00eb lidhen me nj\u00ebri-tjetrin me 57 ura. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, nj\u00eb nga m\u00ebnyrat m\u00eb t\u00eb mira p\u00ebr t\u00eb shijuar pamjet e k\u00ebtij qyteti \u00ebsht\u00eb me\u2026 vark\u00eb, duke kaluar mes lumenjve, p\u00ebrrenjve dhe porteve. Shtoni k\u00ebtu faktin se qyteti ka nd\u00ebrtesa relativisht t\u00eb ul\u00ebta dhe do t\u00eb krijoni nj\u00eb ide p\u00ebr nj\u00eb nga peizazhet urbane m\u00eb t\u00eb bukura n\u00eb Evrop\u00eb. Ishujt, t\u00eb cil\u00ebt variojn\u00eb nga ishuj t\u00eb m\u00ebdhenj dhe t\u00eb banuar, deri n\u00eb ishuj t\u00eb vegj\u00ebl shk\u00ebmbor\u00eb t\u00eb pabanuar, u krijuan nga masa t\u00eb m\u00ebdha akulli q\u00eb l\u00ebviz\u00ebn n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb mij\u00ebra vjet m\u00eb par\u00eb, duke l\u00ebn\u00eb pas vetes copa gjigande graniti.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> Guadix, Spanj\u00eb<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>50 kilometra n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb qytetit t\u00eb Granad\u00ebs, gjendet qyteti spanjoll i Gadiksit, ku shum\u00eb njer\u00ebz jetojn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpi t\u00eb n\u00ebndheshme-shpella, n\u00ebn hijen e vargmalit Sierra Nevada. M\u00eb shum\u00eb se 2000 sht\u00ebpi t\u00eb tilla u nd\u00ebrtuan n\u00eb shekullin XVI, kur Maur\u00ebt, t\u00eb frik\u00ebsuar nga persekutimi i t\u00eb krishter\u00ebve spanjoll\u00eb, ik\u00ebn n\u00eb drejtim t\u00eb kodrave dhe nd\u00ebrtuan sht\u00ebpit\u00eb e tyre n\u00eb tok\u00ebn e but\u00eb r\u00ebnore. Sot n\u00eb k\u00ebto sht\u00ebpi ka uj\u00eb t\u00eb rrjedhsh\u00ebm, elektricitet, bile edhe dysheme prej mermeri, apo internet dhe, n\u00eb ver\u00eb, kur jasht\u00eb temperaturat arrijn\u00eb 40 grad\u00eb celsius, n\u00eb to temperatura \u00ebsht\u00eb konstante, 20 grad\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><strong> Nordlingen, Gjermani<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Nordlingeni \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fshat q\u00eb nuk ngjan me asnj\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb bot\u00eb, sepse \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar brenda nj\u00eb krateri gjigand, q\u00eb u krijua nga nj\u00eb meteorit me diamet\u00ebr 1.5 kilomet\u00ebr, i cili u p\u00ebrplas me Tok\u00ebn 14.5 milion\u00eb vite m\u00eb par\u00eb. Popullsia e tij arrin n\u00eb 20 mij\u00eb njer\u00ebz dhe krateri ku jan\u00eb nd\u00ebrtuar sht\u00ebpit\u00eb ka nj\u00eb diamet\u00ebr prej 25 kilometrash. Nordlingeni p\u00ebrllogaritet t\u00eb jet\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00eb vitin 898 dhe ka nj\u00eb karakter unik, me \u00e7atit\u00eb e tij t\u00eb kuqe, kishat e stilit gotik dhe me form\u00ebn e tij rrethore. N\u00eb vitet \u201960, shkenc\u00ebtar\u00ebt zbuluan n\u00eb krater nj\u00eb lloj guri q\u00eb formohet vet\u00ebm nga presioni q\u00eb krijohet nga r\u00ebnia e nj\u00eb meteori dhe pik\u00ebrisht n\u00eb at\u00eb koh\u00eb banor\u00ebt m\u00ebsuan si u krijua krateri, sepse deri at\u00ebher\u00eb mendonin se ishte krijuar nga shp\u00ebrthimi i nj\u00eb vullkani.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nganj\u00ebher\u00eb natyra luan loj\u00ebra t\u00eb \u00e7uditshme dhe u jep tonalitete surrealiste qyteteve dhe fshatrave, duke krijuar peizazhe ireale. Shumica e udh\u00ebtar\u00ebve k\u00ebrkojn\u00eb gj\u00ebra q\u00eb jan\u00eb krijuar nga dora e njeriut n\u00eb udh\u00ebtimet e tyre, qofshin k\u00ebto nd\u00ebrtime arkitektonike, monumente, muzik\u00eb apo ushqime. Megjithat\u00eb, nganj\u00ebher\u00eb \u00ebsht\u00eb interesante t\u00eb shoh\u00ebsh si ka vepruar natyra n\u00eb nj\u00eb vend, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-10096","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turizem"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10096","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10096"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10096\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10096"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10096"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10096"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}