{"id":10083,"date":"2015-07-27T14:30:43","date_gmt":"2015-07-27T12:30:43","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=10083"},"modified":"2015-07-27T12:37:38","modified_gmt":"2015-07-27T10:37:38","slug":"toka-peson-zhdukjen-e-gjashte-ne-mase-te-kafsheve-me-pas-te-njerezve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/07\/toka-peson-zhdukjen-e-gjashte-ne-mase-te-kafsheve-me-pas-te-njerezve\/","title":{"rendered":"Toka p\u00ebson zhdukjen e gjasht\u00eb n\u00eb mas\u00eb t\u00eb kafsh\u00ebve. M\u00eb pas, t\u00eb&#8230; njer\u00ebzve!"},"content":{"rendered":"<p>Speciet e kafsh\u00ebve tani po zhduken me nj\u00eb shpejt\u00ebsi afro 100 her\u00eb m\u00eb shpejt se n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. Vler\u00ebsuesit m\u00eb optimist\u00eb thon\u00eb se fauna n\u00eb Tok\u00eb \u00ebsht\u00eb duke p\u00ebsuar zhdukjen e gjasht\u00eb n\u00eb mas\u00eb, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb publikuar koh\u00ebt e fundit. Kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb, q\u00eb prej zhdukjes masive t\u00eb dinozaur\u00ebve, para 66 milion\u00eb vjet\u00ebsh, kafsh\u00ebt e planetit ton\u00eb nuk jan\u00eb zhdukur me nj\u00eb rit\u00ebm kaq t\u00eb shfernuar, kan\u00eb deklaruar ekspert\u00ebt e universiteteve amerikane t\u00eb Stanfordit, Prinstonit dhe Berkleit. Studimi i tyre \u00ebsht\u00eb publikuar n\u00eb gazet\u00ebn \u201cScience Advance\u201d dhe \u201ctregon pa pik\u00eb dyshimi se ne po hyjm\u00eb n\u00eb er\u00ebn e zhdukjes s\u00eb 6-t\u00eb masive\u00a0t\u00eb kafsh\u00ebve\u201d, ka pohuar Pol Elrih, profesor biologjie n\u00eb Stanford. K\u00ebshtu, nuk do t\u00eb kaloj\u00eb shum\u00eb koh\u00eb para se t\u00eb filloj\u00eb edhe zhdukja e njer\u00ebzve, ka paralajm\u00ebruar ai. \u201cN\u00ebse lejojm\u00eb q\u00eb kjo gj\u00eb t\u00eb vazhdoj\u00eb, jet\u00ebs n\u00eb Tok\u00eb do t\u2019i duhen miliona vite q\u00eb t\u00eb rim\u00ebk\u00ebmbet dhe vet\u00eb njer\u00ebzit do t\u00eb zhduken shum\u00eb shpejt\u201d, ka sakt\u00ebsuar Herardo Kebajos, i universitetit autonom t\u00eb Meksikos. Kjo analiz\u00eb mb\u00ebshtetet te vrojtimet e dokumentuara t\u00eb zhdukjes s\u00eb vertebror\u00ebve, pra, kafsh\u00ebve me skelet t\u00eb brendsh\u00ebm, si bretkosat, reptil\u00ebt dhe tigrat, duke u nisur nga fosilet dhe baza t\u00eb tjera t\u00eb dh\u00ebnash.<\/p>\n<p>Ritmi aktual i zhdukjes s\u00eb specieve \u00ebsht\u00eb krahasuar me \u201critmet natyrale t\u00eb zhdukjes s\u00eb specieve para se t\u00eb dominonte aktiviteti i njer\u00ebzve\u201d. K\u00ebto ritme jan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u matur, sepse ekspert\u00ebt nuk e din\u00eb me sakt\u00ebsi se \u00e7far\u00eb ka ndodhur n\u00eb Tok\u00eb p\u00ebrgjat\u00eb 4.5 miliard\u00eb viteve t\u00eb ekzistenc\u00ebs n\u00eb Tok\u00eb. N\u00ebse n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn mendohet se jan\u00eb zhdukur p\u00ebr shembull dy specie gjitar\u00ebsh n\u00eb 100 vjet, aktualisht, ritmi i zhdukjes \u00ebsht\u00eb 114 her\u00eb m\u00eb i madh se sa do t\u00eb kishte qen\u00eb ai pa aktivitetin e njer\u00ebzve, edhe duke patur parasysh vler\u00ebsimet m\u00eb optimiste. Studiuesit thon\u00eb se \u201cp\u00ebrllogaritjet tona kan\u00eb gjas\u00eb t\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsojn\u00eb seriozitetin e k\u00ebsaj krize, sepse objektivi yn\u00eb ishte t\u00eb fiksonim nj\u00eb nivel t\u00eb ul\u00ebt, realist, p\u00ebrsa i p\u00ebrket ndikimit t\u00eb njeriut n\u00eb biodiversitet\u00bb.<\/p>\n<p>Shkaqet e zhdukjes p\u00ebrfshijn\u00eb ndryshimin klimatik, ndotjen dhe shpyll\u00ebzimin. Sipas Unionit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr ruajtjen e natyr\u00ebs, afro 41% e specieve t\u00eb amfib\u00ebve dhe 26% e specieve t\u00eb gjitar\u00ebve po k\u00ebrc\u00ebnohen nga zhdukja. \u201cKa shembuj speciesh n\u00eb gjith\u00eb planetin q\u00eb jan\u00eb aq t\u00eb rrall\u00eb sa mund t\u2019i konsiderosh si t\u00eb mbijetuar\u201d, ka n\u00ebnvizuar Pol Erlih.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Speciet e kafsh\u00ebve tani po zhduken me nj\u00eb shpejt\u00ebsi afro 100 her\u00eb m\u00eb shpejt se n\u00eb t\u00eb kaluar\u00ebn. Vler\u00ebsuesit m\u00eb optimist\u00eb thon\u00eb se fauna n\u00eb Tok\u00eb \u00ebsht\u00eb duke p\u00ebsuar zhdukjen e gjasht\u00eb n\u00eb mas\u00eb, sipas nj\u00eb studimi t\u00eb publikuar koh\u00ebt e fundit. Kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb, q\u00eb prej zhdukjes masive t\u00eb dinozaur\u00ebve, para 66 milion\u00eb vjet\u00ebsh, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-10083","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10083"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10083\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}