{"id":10026,"date":"2015-07-20T18:30:46","date_gmt":"2015-07-20T16:30:46","guid":{"rendered":"http:\/\/intervista.al\/web\/?p=10026"},"modified":"2015-07-20T11:43:04","modified_gmt":"2015-07-20T09:43:04","slug":"15-objektet-e-rralla-te-varrit-te-tutankhamonit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/intervista.al\/web\/2015\/07\/15-objektet-e-rralla-te-varrit-te-tutankhamonit\/","title":{"rendered":"15 objektet e rralla t\u00eb varrit t\u00eb Tutankhamonit"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Tutankhamoni mund t\u00eb jet\u00eb faraoni m\u00eb i famsh\u00ebm i Egjiptit t\u00eb lasht\u00eb, por ai ishte vet\u00ebm nj\u00eb adoleshent kur vdiq n\u00eb vitin 1323 p.e.s. Ai mbret\u00ebroi vet\u00ebm 9 vjet, megjithat\u00eb konsiderohej nj\u00eb gjysm\u00eb-per\u00ebndi, si t\u00eb gjith\u00eb faraon\u00ebt dhe u b\u00eb i njohur thjesht si pasoj\u00eb e nj\u00eb loje fati. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb varret e faraon\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb Lugin\u00ebn e Mbret\u00ebrve ishin pla\u00e7kitur nga gjithfar\u00eb njer\u00ebzish q\u00eb kaluan andej, varri i tij mbeti i fshehur n\u00ebn nj\u00eb kamp pun\u00ebtor\u00ebsh nd\u00ebrtuar jo shum\u00eb koh\u00eb pas vdekjes s\u00eb tij. K\u00ebshtu, thesaret e tij mbet\u00ebn t\u00eb fshehura deri n\u00eb vitin 1922, kur arkeologu anglez Hauard Karter, g\u00ebrmoi n\u00eb tok\u00eb dhe gjeti nj\u00eb shkall\u00eb q\u00eb t\u00eb \u00e7onte te varri i paprekur i Tutankhamonit. Ai ishte i mbushur me objekte t\u00eb \u00e7muara q\u00eb kishin p\u00ebr q\u00ebllim t\u2019i sh\u00ebrbenin faraonit n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrtejme. Karterit iu desh\u00ebn tet\u00eb vjet t\u00eb hiqte dhe katalogonte gjith\u00eb objektet q\u00eb u gjet\u00ebn aty brenda. Sot, vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e tyre e vog\u00ebl jan\u00eb ekspozuar n\u00eb Muzeun Egjiptian t\u00eb Kairos. Ja, 15 m\u00eb t\u00eb \u00e7muarat:<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Maska e varrit t\u00eb Tuthankamonit<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Kjo mask\u00eb \u00ebsht\u00eb e famshme p\u00ebr nj\u00eb arsye. Ajo \u00ebsht\u00eb gdhendur dhe pikturuar bukur, me linja e karakteristika sensuale dhe p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb version t\u00eb idealizuar t\u00eb djalit mbret. Thuhet se n\u00eb fillim t\u00eb 2015-\u00ebs, mjekra e mask\u00ebs funebre, q\u00eb ishte karakteristike p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb faraon\u00ebt, edhe ato femra, u thye aksidentalisht dhe \u00ebsht\u00eb ngjitur me nxitim me ngjit\u00ebs, gj\u00eb q\u00eb ka d\u00ebmtuar sip\u00ebrfaqen e saj. M\u00eb von\u00eb, drejtori i Muzeut Egjiptian e mohoi nj\u00eb ndodhi t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><strong> Statuja e Anubisit<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>N\u00eb varrin e Tutit u gjend edhe nj\u00eb statuj\u00eb e Anubisit, per\u00ebndis\u00eb me kok\u00eb \u00e7akalli, e cila sh\u00ebrbente p\u00ebr t\u00eb futur shpirtrat e t\u00eb vdekurve n\u00eb bot\u00ebn e p\u00ebrtejme. Ajo gjithashtu \u00ebsht\u00eb e lidhur me procesin e mumifikimit dhe thuhet se mbronte varret.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><strong> N\u00ebnkresa<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur edhe jast\u00ebk\u00ebt jan\u00eb b\u00ebr\u00eb \u201cinteligjent\u00eb\u201d, kjo n\u00ebnkres\u00eb nuk duket shum\u00eb e rehatshme, por mbase guri duket m\u00eb i rehatsh\u00ebm kur Shuja, per\u00ebndia e ajrit dhe er\u00ebs, ngre lart kok\u00ebn tuaj. K\u00ebto n\u00ebnkresa ishin shum\u00eb popullore n\u00eb varret egjiptiane, si nj\u00eb aksesor thelb\u00ebsor p\u00ebr \u201cbanor\u00ebt q\u00eb flinin\u201d aty.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li><strong> Qypat kanopik\u00eb <\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>N\u00eb nj\u00eb ark\u00eb prej alabastri ndodhen 4 qypa kanopik\u00eb (qypa ku vendoseshin t\u00eb brendshmet e mumjeve), t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb si kapak t\u00eb gdhendur fytyr\u00ebn e faraonit dhe jan\u00eb v\u00ebn\u00eb p\u00ebrball\u00eb nj\u00ebri-tjetrit. N\u00eb to ndodhen organet e Tutankhamonit t\u00eb v\u00ebna aty para procesit t\u00eb mumifikimit. Egjiptian\u00ebt e lasht\u00eb besonin se atij do t\u2019i duheshin k\u00ebto organe n\u00eb jet\u00ebn e p\u00ebrtejme.<\/p>\n<ol start=\"5\">\n<li><strong> Erashka e faraonit<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Egjipti \u00ebsht\u00eb vend i nxeht\u00eb. N\u00ebse ti je nj\u00eb gjysm\u00ebper\u00ebndi, erashka jote \u00ebsht\u00eb e ve\u00e7ant\u00eb, e praruar, e zbukuruar me gdhendje dhe me emrin t\u00ebnd t\u00eb shkruar p\u00ebrsip\u00ebr.<\/p>\n<ol start=\"6\">\n<li><strong> Loja e Senetit<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Kush thot\u00eb se faraonit nuk i p\u00eblqen t\u00eb luaj\u00eb nj\u00eb loj\u00eb t\u00eb mir\u00eb tavoline? N\u00eb koh\u00ebn kur loja e Senetit u varros bashk\u00eb me Tuthankamonin, ajo kishte 1800 vjet luhej n\u00eb Egjiptin e lasht\u00eb dhe lidhej me jet\u00ebn e p\u00ebrtejme. Loja ishte shum\u00eb popullore n\u00eb t\u00eb gjitha shtresat e popullsis\u00eb. Rregullat e luajtjes s\u00eb saj kan\u00eb humbur me kalimin e viteve.<\/p>\n<ol start=\"7\">\n<li><strong> Koka e leopardit<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>N\u00eb skulptur\u00eb duket i adhuruesh\u00ebm, por \u00ebsht\u00eb i eg\u00ebr n\u00eb jet\u00ebn reale. Leopardi ishte sjell\u00eb nga Afrika e jugut dhe admirohej shum\u00eb nga mbret\u00ebrit egjiptian\u00eb. Hieroglifi i kok\u00ebs s\u00eb leopardit p\u00ebrdorej s\u00eb bashku me fjal\u00ebt q\u00eb kishin lidhje me fuqin\u00eb.<\/p>\n<ol start=\"8\">\n<li><strong> Shkopinjt\u00eb<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Shkopinjt\u00eb n\u00eb form\u00eb bumerangu, t\u00eb gjetur n\u00eb varrin e faraonit, besohej se do t\u00eb p\u00ebrdoreshin prej tij p\u00ebr t\u00eb gjuajtur zogj n\u00eb bot\u00ebn e p\u00ebrtejme.<\/p>\n<ol start=\"9\">\n<li><strong> Statuja e Ptahut, per\u00ebndis\u00eb s\u00eb krijimit<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Ptahu njihet edhe me emrat \u201cfytyra e bukur\u201d, \u201cper\u00ebndia e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs\u201d, \u201czoti i drejt\u00ebsis\u00eb\u201d dhe \u201czoti i p\u00ebrjet\u00ebsis\u00eb\u201d. Per\u00ebndia me kapu\u00e7 blu ishte per\u00ebndia e krijimit dhe ajo mbrojt\u00ebse e arkitekt\u00ebve dhe artizan\u00ebve, me nj\u00eb fjal\u00eb, e njer\u00ebzve q\u00eb nd\u00ebrtuan varrin e Tutit dhe gjith\u00e7ka brenda tij.<\/p>\n<ol start=\"10\">\n<li><strong> Var\u00ebsja brumbull<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Brumbulli ka qen\u00eb nj\u00eb nga kafsh\u00ebt m\u00eb popullore n\u00eb Egjiptin e lasht\u00eb, prandaj ne i gjejm\u00eb zbukurimet n\u00eb form\u00eb brumbulli gjithandej. K\u00ebtu brumbulli simbolizon per\u00ebndin\u00eb e diellit q\u00eb lind, Kheprit, me kok\u00eb brumbulli dhe me krah\u00ebt e Horusit, per\u00ebndis\u00eb s\u00eb qiellit.<\/p>\n<ol start=\"11\">\n<li><strong> Kaloshina mbret\u00ebrore<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Kaloshina e Tutit u zb\u00ebrthye para se t\u00eb vihej n\u00eb varr, por m\u00eb pas u ribashkua p\u00ebr t\u2019u ekspozuar n\u00eb Muzeun Egjiptian t\u00eb Kairos. Koh\u00ebt e fundit, disa studiues supozuan se Tuti kishte vdekur si pasoj\u00eb e nj\u00eb r\u00ebnieje nga kaloshina, por ka m\u00eb shum\u00eb gjasa q\u00eb nj\u00eb aksident apo s\u00ebmundje t\u00eb jet\u00eb shkaku i vdekjes s\u00eb tij.<\/p>\n<ol start=\"12\">\n<li><strong> Statuja e Tutit f\u00ebmij\u00eb<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Tiparet e Tutit n\u00eb k\u00ebt\u00eb statuj\u00eb jan\u00eb t\u00eb pazakonta, p\u00ebr shkaqe gjenetike. Babai i tij ishte faraoni Akenaten, i cili shkaktoi skandal n\u00eb Egjiptin e lasht\u00eb, pasi u p\u00ebrpoq t\u00eb vinte kultin e Atenit, nj\u00eb per\u00ebndie t\u00eb vetme n\u00eb koh\u00ebn kur egjiptian\u00ebt u besonin shum\u00eb per\u00ebndive. N\u00eb familje ishte e zakonshme forma e st\u00ebrgjatur e kafk\u00ebs, nj\u00eb anomali e shkaktuar nga martesa brenda p\u00ebr brenda familjes. N\u00ebna dhe babai i Tutit ishin gjithashtu v\u00eblla e mot\u00ebr.<\/p>\n<ol start=\"13\">\n<li><strong> Piktur\u00eb ornamentale p\u00ebr luft\u00ebn <\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Nj\u00eb arsye klasike pse mbret\u00ebrit mbet\u00ebn n\u00eb histori \u00ebsht\u00eb se shkaktonin shum\u00eb vrasje, n\u00ebse jo n\u00eb jet\u00ebn reale, t\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb pikturat n\u00eb dru. K\u00ebtu Tuti tregohet n\u00eb kaloshin\u00ebn e tij duke u drejtuar shigjet\u00ebn ushtar\u00ebve armiq, mbase sirian\u00eb. Koka e armikut posht\u00eb kalit t\u00eb tij nuk \u00ebsht\u00eb gj\u00eb e pazakont\u00eb. Nj\u00eb tjet\u00ebr imazh makab\u00ebr tregon Tutin duke marr\u00eb duart e prera t\u00eb armiqve t\u00eb tij.<\/p>\n<ol start=\"14\">\n<li><strong> Vazot e parfumit<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Vazot prej alabastri, t\u00eb gjetura n\u00eb varrin e Tutit e t\u00eb mbushura me aroma t\u00eb shtrenjta \u201ckishin ende shenjat e gisht\u00ebrinjve t\u00eb hajdut\u00ebve n\u00eb to\u201d, sipas Karterit. Vazoja n\u00eb figur\u00eb tregon per\u00ebndesh\u00ebn barkalece, me gjinj t\u00eb m\u00ebdhenj, Hapi, e cila \u00ebsht\u00eb edhe ajo e pjelloris\u00eb, pasi ishte p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr p\u00ebrmbytjet vjetore t\u00eb Nilit q\u00eb i b\u00ebnin pjellore tokat rreth tij.<\/p>\n<ol start=\"15\">\n<li><strong> Vet\u00eb Tuti<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Koh\u00ebt e fundit, analiza e mumjes s\u00eb Tutit, s\u00eb bashku me ato t\u00eb familjes s\u00eb tij t\u00eb famshme, na ka zbuluar shum\u00eb detaje p\u00ebr jet\u00ebt e tyre. Tuti duket t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb i dob\u00ebt dhe i lig\u00ebsht, me nj\u00eb defekt n\u00eb k\u00ebmb\u00eb (t\u00eb kthyer nga brenda) dhe i s\u00ebmur\u00eb nga malarja. Ai, s\u00eb bashku me gjysm\u00ebmotr\u00ebn e tij ngjiz\u00ebn dy bebe, dy vajza, t\u00eb cilat vdiq\u00ebn q\u00eb n\u00eb barkun e n\u00ebn\u00ebs dhe nuk arrit\u00ebn kurr\u00eb t\u00eb shihnin drit\u00ebn e diellit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tutankhamoni mund t\u00eb jet\u00eb faraoni m\u00eb i famsh\u00ebm i Egjiptit t\u00eb lasht\u00eb, por ai ishte vet\u00ebm nj\u00eb adoleshent kur vdiq n\u00eb vitin 1323 p.e.s. Ai mbret\u00ebroi vet\u00ebm 9 vjet, megjithat\u00eb konsiderohej nj\u00eb gjysm\u00eb-per\u00ebndi, si t\u00eb gjith\u00eb faraon\u00ebt dhe u b\u00eb i njohur thjesht si pasoj\u00eb e nj\u00eb loje fati. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb varret e faraon\u00ebve t\u00eb [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-10026","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-enciklopedi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10026","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10026"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10026\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10026"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10026"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/intervista.al\/web\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10026"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}